Wylerbergkring

Laat vriendschap helen
wat grenzen delen.

Wylerbergkring

Huis Wylerberg

Tussen Duivelsberg en Wylerbergmeer heeft Otto Bartning destijds een prachtige kristal neergelegd als woonhuis waarin muziek, dans, beeldende kunst en literatuur in ere gehouden zouden worden. Waar de bewoners de invloed zouden ervaren van te leven of op bezoek te zijn in een huis, opgebouwd uit kritallijne verhoudingen. Geïnspireerd door de tijdgeest waarin de kristalmetafoor weer tot leven kwam, ontwierp Bartning enkele bouwwerken in de vorm van kristallijnen structuren zo ook Huis Wylerberg. Van boven is Huis Wylerberg net een grote kristal, neergelegd in de helling van de stuwwal.

De opvallend gedurfde verschijningsvormen en een a-symmetrische venster-indeling trekt ook nu op afstand nog steeds de interesse van een aandachtig wandelaar. De gehoekte vorm van de noordzijde is als een scherpe bergkristal. Binnen geldt dit eveneens voor  het sterachtig gestucte plafond in de muziekzaal en de merkwaardige zig-zag decoraties boven de vensters. Ook horizontaal heeft Bartnings ontwerp de bergkristalvorm, hij heeft echter compromissen moeten sluiten met de opdrachtgeefster waardoor er een aanbouw is ontstaan. 

Als u eromheen wandelt, voor zover dat kan, ziet u de kristalscherpe lijnen. De hoofdas van het gebouw is bijna exact Noord - Zuid, met op iedere verdieping een centrale hal, van waaruit alle kamers rondom te bereiken zijn. Bijna alle kamers hebben een bijzondere vorm en iedere ruimte had zijn eigen kleurstelling. De vloer was voorzien van eiken- en beukenparket, nu nog aanwezig.

De muren zijn hier en daar soms bijna een meter dik, zij zorgden en zorgen nog steeds voor een prettig leef- en  werkklimaat tijdens echte warme zomerdagen. In de koude dagen werd het gebouw verwarmd door vijf grote tegelkachels, die gestookt werden met het hout uit de omgeving. Een origineel en twee dergelijke kachels zijn nog in verschillende ruimtes te bewonderen. De rookkanalen van die kachels kwamen in een centrale kolom bij elkaar, uitmondend in een grote schoorsteenpartij die het imposante leien dak siert.

De prisma brekingen van het kristal realiseren Bartning’s Kristalzielen. Hij wilde met zijn kristalbouw het verlangen naar reinheid, heiligdom, scherpte, helderheid geven. De heldere klanken tijdens akoestische concerten ten huize van Huis Wylerberg laten het bezoekers steeds weer ervaren. 

    

Zoals een componist niet rekent maar luistert,
zo rekent de architect niet maar kijkt naar de samenklank:

   

Ik kijk naar de schets, beweegt mijn ziel, danst en swingt ze in de voor haar ontworpen ruimte, volgorde en verhoudingen? Een nieuw akkoord kun je waarderen als een eenheid van verschillende tonen in een eenvoudige getalsverhouding.  Zo ook ziet het oog deze in een kristal.  (Otto Bartning)

De muziekzaal 

De meest verfijnd vormgegeven ruimte van het hele huis

schrijft Walter Gieseler in de catalogus bij de tentoonstelling in 1988.  

De entree van Huis Wylerberg doet mij al denken aan een kerkportaal. Bij binnenkomst van de muziekzaal zet die associatie zich voort. Je daalt enkele trappen af en treedt dan als het ware een kleine kapel binnen met een linker - en rechter zijbeuk, samen met het kleine middenschip bieden ze plaats aan de luisteraars van een concert. Tegenover de ingang is het koor met een scherpe buitenmuur (apsis). Hier treden de musici op, al zijn meerdere opstellingen gebruikelijk. Otto Bartning zocht naar verbindingen tussen kunst en religie, tussen wereldse - en hemelse sferen en functies. De muziek is vanouds een instrument om die verbinding te bewerkstelligen.

De muziekzaal wordt momenteel hersteld in de oorspronkelijke staat, waardoor het prachtige stucwerk van het plafond met zijn scherpe lijnen beter tot zijn recht komt. De kleuren waren oorspronkelijk wit volgens een deskundige, maar zijn ook nu weer aangepast aan de kleurkeuze van de eerste bewoonster die Ewald Dülberg opdracht gaf tot twee grote kleurrijke mozaïeken, waardoor de rest qua kleur aangepast werd.

De experimentele kunsten uit de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw (schilderkunst - muziek) waren er welkom. Marie Schuster realiseerde als het ware al zeer vroeg het Kunst in de Kamer  principe van de dertiger en veertiger jaren. Deze wijze van sponsoring werd onder het Nazisme ook in Nederland noodzaak. Het was dé manier om moderne kunstenaars het werken mogelijk te maken.  Reeds in 1924 klonk er muziek van Schönberg, Eisler, Berg, Tiessen, Bach, Beethoven, Schubert en Bartok.

Van 1950 tot 1966 brachten de dochter Alice Schuster en haar partner Else Kraus het huis eveneens weer tot leven, zij het vooral muzikaal en enigszins literair.  Alice was zangeres en Else was als concertpianiste een erkend en gewaardeerd vertolkster van  Schönbergs muziek.

Bronnen:
Huis Wylerberg - Otto Bartning, Catalogus bij expostie destijds in het Nijmeegs museum Commanderie van Sint Jan 1988. Diverse auteurs